O Tsar Saltán e outros contos rusos

   Alexander Pushkin

   Aleksandr Sergéyevich Pushkin  naceu en Moscova en 1799 e morreu en San Petersburgo en 1837. Foi poeta, dramaturgo e novelista ruso.

6f2124725b5836e5a2806c54e5bdc91f

Alexander Pushkin  (retrato de Vasily Tropinin).

   A nai, Nadiejda Ossipovna Hanibal (1775-1836), era unha fermosa muller de San Petersburgo, que descendía dun príncipe etíope trasladado a Rusia por escravistas otománs . O seu pai era Serguéi Pushkin (1770-1848), nacido nunha das máis ilustres familias da nobreza rusa.

demaistre-mere-pouchkine

Nadiejda Ossipovna Hanibal (a bela crioula)
(acuarela de Xavier de Maistre).

 

 

  A  avoa materna inculcoulle dende pequeno o seu amor polos contos e a poesía popular rusa, mais, como era habitual na aristocracia rusa, o idioma que empregaban a diario na familia era o francés. Así, recibiu dende moi novo unha ampla educación  baseada na literatura e  lingua francesa.

   Morreu aos trinta e sete anos,  polas feridas sufridas nun duelo co militar francés Georges d’Anthès nas aforas de San Petersburgo.

 

 

 

O conto da Tsarevna morta e os sete guerreiros

O Tsar despediuse da Tsarina. Emprendía unha longa viaxe. Así que a Tsarina sentou a carón da xanela e púxose a agardar o regreso do seu esposo.  Permanecía desde a mañá á noite sentada xunto á fiestra mirando o camiño. Cansáronse os seus ollos de tanto mirar. O seu amado esposo non volvía. O único que vía era a neve que caía en grandes folerpas sobre a branca chaira.

23e0922f8e6f687ec6d0ea1c496a98fb--ivan-bilibin-vintage-illustration

Ivan Bilibin: portada para o relato “A princesa ra” de Afanásiev.

       Transcorreron nove meses. Ela seguía esperando. A véspera de Nadal, pola noite, Deus concedeulle unha filla. Por fin, pola mañá do mesmo día chegou o Tsar, o viaxeiro tan esperado día e noite. Mirouno a Tsarina e foi tanta a emoción que, dando o derradeiro suspiro, morreu.

   Durante moito tempo o Tsar estivo inconsolable. Que ía facer? Despois de todo, só era un home.

   Pasou un ano tan rápido como un soño pasaxeiro. Entón o  Rei volveu a casar. A dicir verdade, a noiva parecíase moitísimo á Tsarina. Era alta e delgada, moi branca, moi intelixente, e posuía valiosas cualidades. Por desgraza, non obstante, era va, caprichosa e envexosa.

782px-Franz_Jüttner_Schneewittchen_1

Franz Jüttner: The Queen asks the magic mirror.

   Como agasallo de voda recibiu un espelliño que posuía o don da palabra. A Tsarina só cando falaba co espello estaba amable e leda. Bromeaba con el, e sentíase de bo humor. Adoitaba dicirlle:

   -Luz dos meus ollos, dime toda a verdade. Non son, acaso, a máis bela, a máis xentil e encantadora do mundo?

   -Por suposto, Tsarina –contestaba o espello-. Es a máis bela, a máis xentil e a máis encantadora do mundo.

   A Tsarina botábase a rir, comezaba a mover os ombreiros, a bailar e a chascar os dedos. Logo, coas mans postas nos cadrís daba voltas  ao redor do espello, admirando a súa propia imaxe.

Vasilisa the Beautiful

Ilustración do pintor ruso Boris Zvorykin (1872-1842) para o relato “Vasilisa a Bela”.

   No entanto a filla do Tsar medraba e florecía. Era branca como a neve. As súas cellas eran negras. Era encantadora. O Príncipe Elissei enviou un mensaxeiro para pedir a súa man. O Tsar deu o seu consentemento e preparouse o dote: sete cidades comerciais e cento corenta palacios.

   O día antes da voda, a Tsarina, mentres se vestía, mirouse no espello e preguntoulle:

   -Non son, acaso, a máis bela, a máis xentil e a máis encantadora do mundo?

   -Por suposto que es bela –repuxo o espello-, mais a máis bela, a máis xentil e a máis encantadora do mundo é a Princesa.

   A Tsarina, indignada, levantou a man e golpeou o espello e pisouno con violencia.

-Non es máis que un miserable anaco de vidro! –berrou-. Mentes, unicamente para me humillar. Como pode compararse comigo a filla do Tsar? Eu poñereina no seu lugar. Non sabe, quizais, que se é tan branca é porque a súa nai, durante todo o embarazo, non deixou de mirar a neve? Dime, como é posible que a compares comigo? Creme, eu son a máis fermosa. Busca por todo o reino, busca por todo o universo, e non encontrarás unha muller semellante a min. Acaso non é certo?

   -Non obstante –repuxo o espello-, a Tsarevna é a máis fermosa, a máis xentil e a máis encantadora das mulleres.

   Rabiando de ciúmes, a Tsarina guindou o espello ao chan. Chamou a súa doncela Cherniavka e ordenoulle que levase a Princesa ao bosque, que a atara a unha árbore, e que a deixase alí para que a comesen os lobos.

Boris_Zvorykin_05

Boris Zvorykin

   Nin o propio diabo podería facer fronte á ira da muller. Era inútil. Cherniavka levou a Princesa ao bosque e a espesura salvaxe fixo que a pobre Princesa adiviñase o seu destino.

   -Amiga miña, dime, que fixen eu? –dicía, aterrada, xemendo, á serventa-. Non me deixes morrer! Cando sexa Tsarina recompensareite con esplendidez.

   Cherniavka, que quería moito a Tsarevna, non a atou á árbore, senón que a deixou libre, dicíndolle:

   -Non te preocupes e que Deus te protexa!

   Cherniavka regresou a palacio.

   -Onde está a princesa? –preguntoulle a Tsarina.

   -Quedou soa no máis profundo do bosque –respondeu-. Permanece atada a unha árbore. Cando os lobos feroces  a atopen, non sufrirá moito.

   Axiña correu a voz de que a Tsarevna desaparecera. O Tsar derramou moitas bágoas. O Príncipe Elissei rogou ferventemente a Deus que o axudara, e emprendeu o camiño na procura da súa amada prometida.

   Ao empardecer do seguinte día, cando trataba de abrirse camiño polo bosque, a Tsarevna chegou a unha casiña. Un can que había alí comezou a ladrar, mais parou en canto a viu de preto. Ela empurrou a porta da casa e encontrouse nun patio. O can seguíaa, movendo a cola e agarimándoa.

   A Tsarevna abriu outra porta que conducía a unha gran estancia, cunha estufa de azulexos, unha mesa de carballo e varios bancos cubertos de tapices. Había sagradas iconas nas paredes. A desventurada moza comprendeu decontado que alí vivía xente boa e que estaría a salvo. Pero, por que estaba a casa baleira? Percorreu  a casa, poñendo todo en orde. Logo acendeu un cirio ante a imaxe do Señor. Tamén acendeu a estufa. E deitouse baixo tellado.

← → Illustration for Alexander Pushkin's 'Fairytale of the Tsar Saltan'

← →
Ilustración de Ivan Bilibin para o relato de  Alexander Pushkin ”O conto do Tsar Saltán’,  1905.

   Achegábase a hora de comer. Oíuse un ruído de pisadas de cabalo no patio. Sete aguerridos cabaleiros que lucían grandes bigotes entraron na casa. O maior deles dixo:

   -Que marabilloso! Que limpo está todo e que ordenado! Quen terá estado aquí mentres estabamos fóra? Sae do teu escondedoiro e serás o noso amigo. Oh, coidadoso estranxeiro! Se es maior, serás o noso tío; se es un mozo, serás o noso irmán! Se es unha anciá, serás a nosa nai! Se es unha moza, serás a nosa irmá!

   A Tsarevna baixou entón do seu leito. Saudou cortesmente os sete guerreiros e, ruborizándose, pediulles perdón por ter entrado sen o seu permiso.

   Os sete guerreiros adiviñaron que era unha Tsarevna. Invitárona a se sentar no lugar de honor, baixo as iconas. A seguir ofrecéronlle un pastel e un vaso de viño. Ela negouse a beber o viño, mais partiu un anaco de pastel. Como estaba moi cansa, pediulles permiso para ir durmir. Os guerreiros conducírona ao piso superior, déronlle un fermoso cuarto e deixárona soa, porque estaba medio durmida.

   O tempo transcorría. A Tsarevna seguía vivindo na casa dos sete guerreiros, onde non se aburría nada. Pola mañá, ao raiar o día, os sete irmáns saían a cazar alegremente patos. Algunhas veces practicaban como cortar dun tallo coa súa espada a cabeza dun tártaro e outras veces perseguían a través do bosque algún circasiano de Piatigorsk.

TSarevna-lyagushka

Ivan Bilibin: ilustración para o relato “Tsarevna lyagushka” (“A tsarevna ra”).

   Como boa ama de casa, a Tsarevna nunca abandonaba o fogar. Coidaba de todo. Preparábao todo. Os sete guerreiros aprobaban o que facía. E o tempo transcorría así.

   No entanto, os sete guerreiros namoráranse da moza. Un día, ao escurecer, compareceron no seu cuarto. Facendo unha inclinación, o maior dixo:

   -Como ben sabes, encantadora doncela, considerámoste como a nosa irmá. Somos sete e todos estamos namorados de ti. Cada un de nós sería feliz se puidese casar contigo. Mais como isto non pode ser, pedímosche que escollas. Sé a prometida de un de nós! Sé a irmá dos demais! Por que moves a cabeza? Por que te negas a facelo? É que a mercancía desagrada ao comprador?

   -Nobres cabaleiros! –respondeu-.  Irmáns meus, que Deus me castigue se minto! Non podo compracervos! Xa estou comprometida! Aos meus ollos todos sodes valerosos e intelixentes. Quérovos moito a todos. Pero estou comprometida para sempre a outro. Pertenzo ao Príncipe Elissei, que amo máis que ninguén no mundo.

russian-beauty-makovsky-painting-3-small

Konstantín Yegórovich Makovski (1839 -1915), pintor ruso.

   Os sete irmáns ficaron silenciosos. Rañaron a cabeza incomodados. O maior, inclinándose, dixo:

   -Expresar un desexo non é un pecado. Dada a situación, non se fale máis do asunto.

   -Agradézovos moito a vosa delicadeza –respondeu amablemente a Princesa-. Non podo aceptar o voso ofrecemento, non me gardedes ningún resentimento.

   Os sete cabaleiros abandonaron a estancia  en silencio. A harmonía volveu a reinar, como antes, na casiña.

   Mentres tanto, a malvada Tsarina seguía pensando na Tsarevna. Non podía perdoala. Estaba anoxada co espello, e a miúdo o insultaba. Pero, un bo día, decidiu volver consultalo. Colleuno e, poñéndoo diante do rostro, preguntoulle cun sorriso:

   -Espelliño, eu saúdote! Dime a verdade. Non son eu, por acaso, a máis fermosa, a máis xentil e a máis encantadora do mundo?

   -Por suposto que es bela –respondeu o espello-,  mais aquela que vive oculta no mesto bosque, na casa dos sete guerreiros, é aínda máis bela ca ti.

   A Tsarina púxose furiosa con Cherniavka.

-Como ousaches desobedecerme? Cóntamo todo!

   E a serventa confesouno todo. Entón a Tsarina ameazouna cun terrible castigo, se non atopaba o xeito de facer desaparecer a Tsarevna dunha boa vez.

   Un día estaba a Tsarevna fiando a carón da xanela e agardaba o regreso dos seus queridos irmáns. De súpeto, o can púxose a ladrar. Unha mendiga, que atravesaba o patio, tentaba afastar o animal co seu caxato.

   -Agarda, avoa, agarda! –berrou a Tsarevna-. Eu afastarei o can e de paso dareiche algo.

   -Oh, miña filla, estivo a piques de comerme viva! –xemeu a vella-. Estou esgotada de loitar con el. Mírao, mírao! Volve a atacarme! Ven pronto!

   A moza apresouse a ir xunto dela, mais apenas cruzou a soleira, o can achegouse a ela e impediulle avanzar. A mendiga tratou de achegarse á Tsarevna. O can, máis feroz que antes, detivo os seus pasos.

7fa0cc71c78bf5fc0866638f9d6a755d--walter-crane-walter-obrien

Ilustración do artista inglés Walter Crane (1845 – 1915) o relato “Snow White”, dos irmáns Grimm.

   -Que raro é isto! –dixo a Tsarevna.

   Botou un anaco de pan á vella, dicindo:

   -Toma!

   -Grazas –dixo a anciá mendiga-. Que Deus te bendiga! Toma esta mazá, queres?

   Guindoulle unha mazá de ouro á Princesa. O can comezou a ladrar. A Tsarevna deu varias voltas na súa man á mazá de ouro.

   -Podes comela, se queres, fermosa miña –berroulle a vella-. E grazas polo pan.

   E dicindo isto, desapareceu. O can ollou inquedo a moza. Púxose a laiar. Semellaba dicirlle:

   -Tira esa mazá, tíraa!

   Ela acariñou o can suavemente.

   -Ven, Sokolka –dixo-, déitate aquí.

   E regresou á súa estancia para agardar os seus irmáns. Ollaba de cando en vez a mazá que tiña ao seu carón. Estaba madura e fresca. Era dourada e fragante. Era tan transparente que podían verse as pebidas, porque a súa pel parecía a á dunha bolboreta.

Portrait of a Lady Peeling an Apple - Marianne Preindelsberger Stokes

Marianne Preindelsberger Stokes (1855–1927), pintora austríaca: Retrato de muller pelando unha mazá.

   A Tsarevna non quería comer a mazá antes do almorzo, mais non puido resistir a tentación e levouna aos beizos e mordeuna. Acto seguido desvaneceuse, sen vida. A mazá rodou polo chan.

   A cabeza dela descansaba no banco, baixo as iconas. A moza estaba como morta.

    Os sete guerreiros estaban de regreso a casa despois dunha das súas audaces campañas, e viron o cadeliño, que correu cara a eles, ladrando furiosamente.

   -É un mal agoiro –pensaron-. Algo malo sucedeu.

   Subiron á estancia. Alí xemeron e todo foron prantos! O can mordeu a mazá e caeu morto.

   Os sete guerreiros, sumidos na máis profunda tristeza, rodearon a Tsarevna morta. Recitaron unha oración, levantaron a súa irmá e comezaron a vestila para o enterramento. De súpeto, cambiaron de opinión, pois o seu rostro estaba tranquilo. Parecía coma se estivese nos brazos protectores do sono. Mais non respiraba.

   Agardaron tres días. Non despertou. E entón decidiron poñer a Tsarevna nun ataúde de vidro. Transportárona a ombreiros a media noite ao máis alto dunha montaña, a unha cova, e alí deixárona.

Snow White in Her Glass Coffin is Mourned by the Dwarfs (1855–1927)

Marianne Preindelsberger Stokes: Branca de Neve no seu cadaleito de cristal.

   Tomaron a precaución de atar o cadaleito con cadeas a seis fortes columnas. Feito isto, descubriron as súas cabezas e o maior dixo:

   -Durme, irmanciña. Fuches vítima dunha covarde trama. A túa beleza terase extinguido na terra, mais no ceo a túa alma continuará sendo fermosa. Seguimos queréndote. Continuarás sendo do teu prometido. Agora só a morte te posúe.

   Aquel mesmo día a malvada Tsarina estaba á espera de boas novas. Sacou o espello e preguntoulle:

   -Non son, acaso, a máis fermosa, a máis xentil e a máis encantadora do mundo?

Hungary_(1909)_(14783572992)

 Marianne Preindelsberger Stokes: Moza húngara (1909).

   -Si –respondeu o espello-, es a máis xentil e a máis encantadora do mundo.

  O príncipe Elissei percorreu o mundo á procura da súa prometida. Mais non a encontraba. Choraba e preguntaba a todos os que vía se sabían onde estaba. Algúns achaban estrañas as súas preguntas. Outros poucos rían. Algúns volvíanlle as costas.

   Finalmente, dirixiuse ao Sol.

Pouchkine, Alexandre (1799-1837), illus. Boris Zvorykin (1872-1935) Le Coq D'Or et D'Autres Contes de A.S. Pouchkine. Paris- L'Edition D'Art H. Piazza, [1925].

Pouchkine, Alexandre, ilustracións de Boris Zvorykin
Le Coq D’Or et D’Autres Contes (Paris, L’Edition D’Art H. Piazza, 1925).

   -Oh, Sol! –exclamou-, ti que cruzas o ceo, que fas que a primavera siga o inverno, ti que nos ves a todos, quéresme dar unha resposta? Queres dicirme se viches a Tsarevna que busco? Eu son o seu prometido.

   -Amigo meu –respondeu o Sol-. Non vin a Tsarevna que buscas. Quizais morreu. Quizais a Lúa, a miña veciña, a teña visto.

   Elissei agardou a que chegase a noite. Por fin apareceu a Lúa no ceo.

  -Oh, Lúa, amiga miña –exclamou-, compañeira das estrelas, pódesme dar unha resposta? Estou buscando a miña prometida. Víchela?

   -Irmán meu –respondeu a Lúa-. Non a vin. De todos modos, eu non estou sempre no firmamento. Quizais a túa prometida está tan pálida que non a podo ver…

Ivan_Bilibin_1900
Ivan Bilibin, 1901

 -Ai de min! –murmurou o Príncipe.

   A Lúa falou de novo.

   -Pregúntalle ao Vento. Quen sabe? El responderache. Ten valor. Adeus!

    Elissei berrou ao Vento:

   -Oh, ti, que es tan forte, ti que podes domear as nubes e irritar o mar, ti que só temes a Deus! Dime, viches a miña amada Tsarevna? Eu son o seu prometido. 

   -Escoita –respondeu o Vento-. Aló lonxe, máis lonxe daquel río apacible, encontrarás unha montaña. Sobre a montaña hai unha cova escura. Dentro da cova hai un féretro de cristal, rodeado de columnas. Alí está encadeado o ataúde da túa prometida.

   O Vento afastouse raudo e o Príncipe volveu a cabalgar, saloucando. Encamiñouse directamente á montaña que describira o Vento. Cando a viu, subiu apresadamente. Chegou á entrada da cova. Falláballe o valor, mais repúxose logo. Encamiñouse a través da escuridade da cova. De  maneira repentina viu a sombra do cadaleito de vidro e o rostro radiante da Tsarevna! Golpeou o ataúde con todas as súas forzas e quebrou o cristal.

1konstantin-7

Konstantín Yegórovich Makovski

   A moza despertou. Ollou ao seu redor e dixo cun suspiro:

   -Teño durmido moito tempo.

   Ergueuse e descendeu do ataúde. Ambos abrazáronse chorando.

   Elissei tomou en brazos a súa amada e sacouna á luz do sol.

   Que credes que se dixeron  un ao outro?

A boa nova voou como o lume.

   -A filla do Tsar non morreu!

   A malvada Tsarina estaba sentada fronte ao espello e repetiu a súa pregunta:

Book Illustration Depicting the Evil Queen by W.C. Drupsteen

Ilustración da artista holandesa Wilhelmina Cornelia Drupsteen (1880- 1966).

  -Non son eu, acaso, a máis xentil e a máis encantadora do mundo?

   -Por suposto que es bela –respondeu o espello-, mais a Tsarevna é aínda máis fermosa ca ti.

   Entón quebrou o espello, tirouno ao chan e precipitouse cara á porta, que naquel preciso instante se abrira. Viu a Tsarevna e caeu morta de rabia.

   A voda de Elissei e da Tsarevna tivo lugar  inmediatamente  despois do funeral da Tsarina morta, e celebraron  o banquete máis grande do mundo.

Eu estiven alí.

Ofrecéronme viño, cervexa e hidromel.

Bebín e os bigotes molláronseme.

Ivan Bilibin, Sketch for the opera Legend of the Invisible City of Kitezh and Maiden Fevronia by Nikolai Rimsky-Korsakov

Ivan Bilibin: decorado para a ópera “Lenda da cidade invisible de Kitezh e a doncela Fevróniya” de Nikolai Rimsky-Korsakov.

Advertisements

Deportado 4443

Carlos Hernández de Miguel e Ioannes Ensis

portada

   No ano 2012, o xornalista Carlos Hernández de Miguel decidiu contar a historia do seu tío Antonio Hernández Marín e do resto dos españois cautivos nos campos de concentración nazis.

1492775837297

   O libro Los últimos españoles de Mauthausen difundiuse no ano 2015 a través dunha conta de Twitter que chegou a alcanzar os 50.000 seguidores.

Cfakepath04LasFormaciones1jpg_EDIIMA20170428_1078_5

   Un deses seguidores foi o debuxante Ioannes Ensis que, impresionado, decidiu poñer en imaxes eses tuits.

unnamed-2

   O resultado é un durísimo relato: Deportado 4443. Sus tuits ilustrados, de Ediciones B.

Imagen 01RicardoRico-kXoB--320x320@Norte Castilla

   O luns 19 de febreiro teremos a inmensa sorte de que o autor do texto visite o noso centro para dar unha charla sobre o seu libro.

6_20170428jmD75h

   O campo de concentración de Mauthausen (denominado Mauthausen-Gusen desde o verán de 1940) agrupaba corenta e nove campos situados ao redor da pequena localidade de Mauthausen (Austria), a uns vinte quilómetros de Linz. Foi establecido en agosto de 1938 e liberado en maio do 45.

IMG_4386

Frank Ziereis, comandante de Mauthausen, resultou ferido ao intentar escapar. Fotografía de Francisco Boix.

   A diferenza de moitos outros campos de concentración, Mauthausen foi utilizado sobre todo para a exterminación de intelectuais (artistas, científicos…) e membros das clases máis altas dos países dominados por Alemaña.

francesc boix

Francesc Boix i Campo nació en el Poble Sec (Barcelona), en 1920.

   Francesc Boix (Barcelona, 1920- París, 1951): fotógrafo e militante comunista que loitou coa República na guerra civil.

boix--644x450

Unha das imaxes máis coñecidas de Francesc Boix.

   Aos catorce anos, Boix comezou a traballar como aprendiz nunha tienda de fotografía. Ao estoupar a guerra civil incorporouse á revista Juliol, das Juventudes Socialistas Unificadas de Catalunya.

'La hora del rancho', imagen de Francesc Boix del frente de Aragón

‘A hora do rancho’, imaxe de Francesc Boix  (frente de Aragón).

   Exiliouse aos dezanove años, para escapar ao avance franquista.  despois de pasar polos campos de campos franceses de Vernet d’Ariège e de Septfonds, formou parte dunha Compañía de Traballadores estranxeiros, integrada no Exército francés. Cando estoupou a guerra mundial, foi encadrado nunha compañía de traballadores estranxeiros.

Mauthausen-1941.-Fotografía-Francisco-Boix

Mauthausen en 1941: fotografía de Francesc Bois. A canteira, ao fondo. Himmler no centro.

   Foi capturado polos alemáns en maio de 1940.

Mauthausen_worldwartwo.filminspector.com_34

A escaleira da canteira de Mauthausen.

  Tras pasar polo campo de prisioneiros de guerra Stalag XI-B, en Fallingbostel, en xaneiro de 1941 foi enviado ao campo de concentración e exterminio de Mauthausen-Gusen.

KZ Mauthausen, Himmler, Kaltenbrunner, Ziereis

Ernst Kaltenbrunner (primeiro pola esquerda), sucesor de Reinhard Heydrich como Xefe da Gestapo e da Oficina Central de Seguridade do Reich (RSHA) xunto a Himmler nunha visita ao Campo de concentración de Mauthausen. Esta foi unha das fotografías  tiradas por Boix que foron empregadas nos Xuízos de Nuremberg.

  O fotógrafo do lager buscaba un axudante que coñecese o oficio e Boix incorporouse ao laboratorio.

campo-concentracion-Mauthausen

Presos do campo de concentración de Mauthausen.

    Coa axuda dunha rede de presos republicanos  e da señora Anna Pointner conseguiu sacar do campo unhas 20.000 fotografías e negativos que documentaban as condicións de vida dos internos e os abusos dos nazis.

Españoles_patio_Mauthausen

Centos de españois nus no patio do campo de exterminio de Mauthausen. / Foto del legado de Francisco Boix cedida por Benito Bermejo.

   Estas imaxes foron decisivas para xulgar os nazis por xenocidio. Boix foi o único español chamado a declarar como testemuña nos xuízos de Nuremberg e de Dachau.

Boix_juicio_Nuremberg

Boix declarando nos xuízos de Nuremberg (que tiveron lugar desde o 20 de novembro de 1945 ao 1 de outubro de 1946).

   Hai un extraordinario documental do ano 2000: Francisco Boix, un fotógrafo en el infierno, dirixido por Llorenç Soler. Imprescidible.

192

   Boix escribiu un libro que non chegou a publicar sobre os republicanos españois nos campos de exterminio. O manuscrito perdeuse. Morreu en 1951, aos trinta e un anos.

Anna Pointner mit den überlebenden Spaniern vor ihrem Wohnhaus

Anna Pointner (á esquerda) accedeu a esconder as fotos que Francesc Boix tirou no campo. A foto está tomada no exterior da súa casa na vila de Mauthausen coas súas dúas irmás e varios presos españois liberados do campo, 1945.

Chékhov

 

Antón Pávlovich Chékhov

(Taganrog, 1860- Badenweiler, Alemaña, 1904)

Antón Pávlovich Chéjov en Mélijovo (próxima a Lopasnia). 1897

Antón Pávlovich Chékhov en 1897

 Dramaturgo ruso e mestre do conto moderno.

Anton Chekhov and Olga Knipper, 1901

Antón Chékhov e a esposa, a actriz Olga Knipper, en 1901.

As orixes da familia eran humildes. O avó de Chékhov, Egor Chékhov, foi un servo que mercou a súa liberdade, a pesar de que continuou sufrindo o estigma de ter sido servo, un home de “segunda clase”. Pavel, o pai de Antón Chékhov, tiña dezaseis anos.

9788484287704

   No ensaio sobre a liberación dos servos en Rusia, Catherine de MontlibertL’émancipation des serfs de Russie 1830-1861 (publicado en 2014; non existe tradución ao español), a autora  indica que a servidume era unha das bases da economía señorial e agrícola. Os servos eran herdados xunto coas terras e o campesiño estaba atado á gleba e unido ao señor de forma hereditaria e persoal. Eran obxecto de apropiación, compra, venda ou troco e a dependencia transmitíase á descendencia.

lblob (1)

   Os servos debían servir na armada e realizar a corvea. O señor posuía dereitos de xustiza sobre os actos dos servos.

Ilia_Efimovich_Repin_-1844-1930-_-_Volga_Boatmen_-1870-1873

Iliá Efímovich Repin (1844-1930): Os barqueiros do Volga (1870-1873).

   Ademais, nin a muller serva nin os nenos servos existían xuridicamente.

cover

   No momento da emancipación dos servos (1861), a poboación do Imperio ruso estaba composta por un 81’6% de campesiños. En 1857, sobre 62’5 millóns de habitantes, 23’1 tiñan o estatus de servos pertencentes a señores.

_visd_0000JPG01R9N

   Montlibert recorda que a emancipación (proclamada polo emperador Alexandre II o 19 de febreiro de 1861) estivo motivada pola “necesidade de lles dar dereitos cívicos”: o dereito de propiedade da casa e do gando, inalienables mesmo en caso de débeda, o dereito de adquirir novas propiedades, de se casar libremente e de dar testemuño nos xuízos.

978849104699

   Aboliuse, para os propietarios, o dereito de xulgar os campesiños en caso de delitos sen importancia (por delitos insignificantes, o servo era castigado con vinte latigazos).

flores_tardias

Chékhov exercía a profesión de médico. Publicou entre 1880 e 1903 máis de seiscentas obras literarias.

9788420678221

É un dos autores máis coñecidos da literatura rusa, especialmente pola súa forma de describir a vida rusa de provincias no final do século XIX.

9788420655208

Olga Knipper

(Glazov, 1868 – Moscova, 1959), actriz rusa.

Cartas a olga

   Olga Knipper formaba parte dos trinta e nove membros fundadores do Teatro da Arte de Moscova cando foi creado par Constantin Stanislavski en 1898.

82004_description_Cartel_LaGaviota_ReplikaTea

   Encarnou a Arkádina en A gaivota (1898) e a Gertrude en Hamlet (1911).

Gavina-Talia-01

   Foi a primeira en representar a Macha en As tres irmás (1901) e a Liubiov Andreievna en A horta das cereixeiras (1904).

9788491041801

Olga Knipper estaba  casada con Antón Chéckhov.

978849451001

Coma sempre, durante os períodos de angustia, pensaba en Chékhov que morreu aos corenta e tres anos, mentres ela estaba a punto de cumprir trinta e catro. Vivira tamén el unha parte longa da existencia en busca da saúde, e os seus últimos anos, sen esperanza, paz, nin consolo, foron terribles coma os días que ela transcorría no hotel baleiro de Sierre. «Non se require demasiada imaxinación para imaxinalo no leito de morte, pensando: “Nunca tiven sorte. Algo estivo sempre errado.”»

Pietro Citati: La vida breve de Katherine Mansfield

Ilya Repin - portrait study of a reclining womanIlya Repin (Rus. 1844

Iliá Repin (Chugúyev, Ucraína, Imperio ruso, 1844 – Kuokkala, Finlandia, 1930) : Retrato de muller doente.

Sebastião Rodrigues

SebastiãoCamposAfonsoRodriguesdosSantos

A-4058749-1413819749-4676.jpeg

(1929 -1997)

Deseñador portugués.

O nó apertado, Vladimir Tendriakov, Arcádia Editora, design Sebastião Rodrigues, 1963

Arcádia Editora, deseño de Sebastião Rodrigues, 1963

É unha figura de referencia no campo do design gráfico en Portugal na segunda metade do século XX.

O Mestre, Ana Hatherly, Editora Arcádia, design Sebastião Rodrigues, 1963

Sebastião Rodrigues, 1963

   Esencialmente autodidacta, comezou desde moi novo a executar pequenos traballos gráficos para o xornal A Voz.

idilios

Arcádia editora

   En 1945 foi traballar para o Atelier de Publicidade Artística (APA), onde coñeceu Manuel Rodrigues, futuro compañeiro de traballo.

259-1962

Jantar mundano, Claude Mauriac, Publicações Europa América, design de Sebastião Rodrigues, 1962

   Entre as súas innumerables producións, entre as que destacan os cartaces e as portadas de libros, destaca a revista Almanaque, que dirixiu de 1959 a 1961.

This slideshow requires JavaScript.

Para descubrir!

495d7e7850e48c83a10454af29121fbe--book-cover-design-book-design

Editorial Minerva, portada de Sebastião Rodrigues

Diario de Praga (1941-1942)

Petr Ginz

(Praga, 1928- Auschwitz, 1944)

1150007211_850215_0000000000_sumario_normal

Petr Ginz, ante un muro con carteis do Reich invitando os xudeus de Praga a rexistrarse (1940).

 

XOVES, 11 DE DECEMBRO DE 1941

  Pola mañá marcharon os Mautner. Todo o mundo choraba, ían coma galeotes, cada un co seu número no abrigo. Os empregados da comunidade relixiosa xudía levábanlles as maletas.

  Ía vir Karel desde Lipa pero ata o de agora non chegou.

  A señora Mautner pediunos chorando que a despedísemos del. As chaves do piso téñenllelas que entregar aos alemáns. Á señora Mautner dábanlle ataques de pranto.

  A ponte colgante de Stefanic (agora chámase ponte de Leos Janacek) está pechada ao paso de peóns desde hai algún tempo.

  Pola tarde no colexio. Alemaña declaroulle a guerra a América.

MARTES 23 DE DECEMBRO DE 1941

   Acábanos de chegar unha comunicación da comunidade xudía. Din que temos que entregar antes do 31 de decembro as harmónicas e outros instrumentos musicais portátiles, os termómetros, as máquinas e demais aparatos fotográficas, etc. Ademais hai que rexistrar os instrumentos musicais que non sexan portátiles.

  Pola tarde en casa da avoa.

Earth_seen_from_the_Moon

A Terra vista desde a Lúa, debuxo feito por Petr Ginz. Unha copia del levouna o astronauta israelí Ilan Ramon a bordo da nave Columbia.

SÁBADO, 3 DE XANEIRO DE 1942

  Pola mañá en casa de Popper. Está outra vez constipado en cama.

  Pola tarde na casa da avoa. Aos grandes almacéns din que chegaron de repente os alemáns, pecharon as portas de saída e a todos os que tiñan botas de goma forradas lles quitaron a documentación e lles puxeron un selo nas botas. Din que lles  devolverán os documentos cando vaian entregar as botas.

  E en Brno din que lle quitaban á xente as botas en plena rúa. Agora todo o mundo ten medo diso.

VENRES, 9 DE XANEIRO DE 1942

   Pola mañá na cidade. Veu de visita o señor Weisbach e contounos que estivera dez días no cárcere porque lle faltaba a J de Juden (xudeu) no documento de identidade. Dixo que estaba tamén o director da fábrica CKD e outros moitos xudeus.

Petr-Ginz-02

Petr Ginz cos seus pais e a súa irmá pequena, Chava(que despois faría publicar o diario de Petr), en 1938.

DOMINGO, 11 DE XANEIRO DE 1942

  Pola mañá deberes, pola tarde fomos con Eva e Renata Hirsch (amiga de Eva) a deslizarnos pola neve cun trineo en Maniny.

  Chegounos a orde de entregar os abrigos de pel, todo o que sexa de pel, a roupa de la, os xerseis, etc. De roupa interior de abrigo, o máximo que se pode conservar é un xogo. Están recolectando roupa interior de inverno para os soldados alemáns que están na fronte e todos os días emiten un comunicado especial sobre iso. Din que ata agora mandaron á fronte 3.000 vagóns.

LUNS, 12 DE XANEIRO DE 1942

  Hoxe tivemos que entregar un xersei; algúns xudeus levaban aos puntos de recollida paquetes enormes con abrigos, roupa e demais. Cárganos en grandes camións de mudanzas e non dan abasto.

  Pola tarde na cidade.

MARTES, 13 DE XANEIRO DE 1942

  Pola mañá fun pasear con Popper. Vai un frío terrible.

XOVES, 15 DE XANEIRO DE 1942

  Pola mañá en casa. Pola tarde con Popper. Á señora Popper incautáronlle a máquina de coser que rexistrara. Está desesperada.

DOMINGO, 18 DE XANEIRO DE 1942

  A todas as familias mixtas (mulleres ou homes que casaran cunha persoa xudía) enviáronlles uns formularios para que os cumprimenten.

VENRES, 23 DE XANEIRO DE 1942

   Das dúas ás seis da tarde non funciona nin a electricidade nin o gas; os tranvías soen ir cun só coche. No noso edificio non funciona o ascensor.

  Pola tarde en casa dos Levitus. O tío está axudando a señora Taub a encher a morea de papeis que ten que presentar para o traslado ao campo de concentración de Terezin. Din que en Terezin hai franceses, polacos e outros estranxeiros (non xudeus) internados. Din que fusilaron oito persoas que intentaban fuxir de alí.

LUNS, 26 DE XANEIRO DE 1942

  Desde hoxe ás tres da tarde os xudeus non poden viaxar en tranvía. Só quedan exentos os maiores de sesenta anos, os funcionarios municipais e algúns outros.

XOVES, 29 DE XANEIRO DE 1942

  O tío Slava hai xa moitos días que ten que quitar neve; non ten nin sequera unhas botas adecuadas e conxélase de frío.

DOMINGO, 1 DE FEBREIRO DE 1942

  Hoxe é o meu aniversario; déronme unha morea de cousas:

Un pan doce que fixo mamá.

Un libro en branco para tomar notas, Ota.

Uns figos, mamá.

Unhas boliñas (son bombóns que fai mamá).

Laranxas.

Caramelos.

Libros prestados: Verne, O segredo de Maston; Nekola, O decimoterceiro gobernador; Stevenson, A illa do tesouro.

Unha libreta, Eva.

Cinco pílulas pica-pica, mamá.

Un paquete de doces, Eva Sklenckova.

Pan de mel, mamá.

Un pano.

Pela de laranxa confitada.

Cen coroas, os avós.

Pastas de té, os avós.

Un paquete de pasteis, a familia de Milos.

MARTES, 3 DE FEBREIRO DE 1942

  Ás once e media da noite veu un empregado da comunidade a dicirnos que papá tiña que presentarse o xoves pola mañá no Palacio de Exposicións. Rexistrárano como mecánico de automóbiles e por iso o seleccionaran, sen ter en conta o matrimonio mixto [o pai de Petr era xudeu mais non a nai]. Unhas présas tremendas, preparamos todo para a viaxe, os Kohner axudáronnos. Por sorte, a papá subiulle a febre e chamamos a comunidade, ao doutor Lang, e certificou que non estaba en condicións de ser transportado.

  Quedamos todos encantados.

DOMINGO, 22 DE MARZO DE 1942

  Ao tío Milos fórzano a quitar a neve a pesar da infección do periosteo que ten na man. O tío Slava leva xa unhas oito semanas quitando neve e ten uns calos enormes e feridas por todas as mans.

DOMINGO, 5 DE ABRIL DE 1942

  Fun coa tía Anda a Maniny, cruzamos en barca ata o acantilado que está debaixo de Bulovka. A tía quería visitar a Vilma Tapfer, pero xa a deportaran a Terezin.

  A casa estaba pechada e pegáranlle uns carteis en alemán que poñían “requisado”.

LUNS, 13 DE ABRIL DE 1942

Pavel_Fantl_Metamorphose

A metamorfose de Pavel Fantl (debuxo de Petr Ginz)

  Pola mañá no colexio. Prepárase un novo transporte e parece que case todos comezan por Löv-, Löw-, Lev-, etc. Tivemos medo de que incluísen os Levitus, porque a maioría dos que van son xente de diñeiro. Fun pola tarde para velos pero a tía fora ao médico a que lle quitasen a venda; non están incluídos.

 

Petr chegou a Terezin en outubro de 1942,  con catorce anos. Estivo alí dous anos.

Interior of Living Quarters in the Theresienstadt Ghetto

Debuxo de Petr Ginz: interior dun cuarto no gueto de Terezin.

  En setembro de 1944, foi deportado a Auschwitz, onde morreu nas cámaras de gas.

  A súa irmá, que chegou a Terezin un ano e medio despois de Petr, e o seu pai, permaneceron no gueto ata a Liberación.

diario-de-praga-1941-1942

  A súa irmá (Chava Pressburger-Ginz) fixo publicar en 2005 o diario do seu irmán.

The Queen of Crime

Agatha Mary Clarissa Miller Christie (1890 – 1976)

Agatha Christie en su casa de Wallingford, Berkshire, en 1975.

Agatha Christie na súa casa de Wallingford, Berkshire, en 1975.

Escritora inglesa de novelas de misterio, unha das máis lidas de todos os tempos.

The young Agatha playing the mandolin, aged 8 in 1898.

Agatha, con oito anos, tocando a mandolina (1898).

Tamén escribiu novelas románticas baixo o pseudónimo de Mary Westmacott.

Agatha-Christie-escribió-novelas-románticas-bajo-el-seudónimo-de-Mary-Westmacott

Foi coñecida coma a “raíña do crime”.

Surfing in South Africa, in Muizenberg, a suburb of Cape Town, in February 1922.

Foi unha das primeiras mulleres que fixeron surf en Inglaterra.

En España, as súas coleccións foron extremadamente populares desde os anos corenta, especialmente as edicións da editorial Molino, na colección Biblioteca Oro.

portada-de-tom-adams-www-tomadamsuncovered-co-uk

A portada e do ilustrador estadounidense Tom Adams (1926).

tom-adams_cards-on-the-table_london-fontana-1976_4313

Portada de Tom Adams.

A maioría dos seus  relatos foron adaptados ao cine, á televisión ou ao teatro, algúns en máis dunha ocasión.

Agatha Christie (Lady Mallowan, 1890-1976), A Ratoeira (The Mousetrap, 1952; presente tradução portuguesa, 1961).

Capa de Sebastião Rodrigues (data descoñecida).

   Peza teatral representada en Lisboa, no Teatro Monumental, con Rui de Carvalho, Armando Cortez, Maria Dulce, Lily Neves, Rogério Paulo, Paulo Renato, Fernanda de Sousa e João Vilaret.

Testigo 01

   En 1957, Billy Wilder dirixiu a película Testigo de cargo.

8f0157d904ccb14a1d0e94e439231ae9

    Con Tyrone Power, Charles Laughton e Marlene Dietrich.

charles laughton

A “proba do monóculo”: Charles Laughton.

Asasinato no Orient Express (1974, de Sidney Lumet)

Asesinato 01

Actuaba a belísima Jacqueline Bisset.

97cdfb0c3a66f0d3d09d100b54d90209--jacqueline-bisset-orient-express

Ou Morte no Nilo (1979, de John Guillermin).

guillermin04

Búscaas na biblioteca!

 

O deserto dos tártaros

Dino Buzzati

Il deserto

   Pouco a pouco a confianza debilitábase. É difícil crer en algo cando un está só e non pode falar diso con ninguén. Precisamente nesa época Drogo deuse conta de que os homes, por moito que se quixesen, sempre permanecen afastados; si un sofre, a dor é completamente súa, ningún outro pode tomar para si nin unha mínima parte; si un sofre, non por iso os outros senten dano, aínda que o amor sexa grande, e iso provoca a soidade na vida.

El desierto

  A poco a poco la fiducia si affievoliva. Difficile è credere in una cosa quando si è soli, e non se ne può parlare con alcuno. Proprio in quel tempo Drogo si accorse come gli uomini, per quanto possano volersi bene, rimangono sempre lontani; che se uno soffre il dolore è completamente suo, nessun altro può prenderne su di sé una minima parte; che se uno soffre, gli altri per questo non sentono male, anche se l’amore è grande, e questo provoca la solitudine della vita.

Dino Buzzati

 

 

Dino Buzzati

(San Pellegrino di Belluno, 1906 – Milano, 1972)

Dino Buzzati (1906 – 1972) a 60 anni e la moglie Almerina Antoniazzi

Dino Buzzati  e a muller, Almerina Antoniazzi.

   Escritor, xornalista, pintor, dramaturgo, libretista, escenógrafo e poeta italiano. Desde que era un estudante colaborou no Corriere della Sera como cronista e redactor.

Dino Buzzati - Piazza del Duomo di Milano 1952-58

Dino Buzzati: Piazza del Duomo di Milano

   Xunto a Italo Calvino e Tommaso Landolfi, é un dos máis grandes escritores fantásticos do Novecento (século XX) italiano.

Una fine del mondo, 1967

Buzzati: Una fine del mondo, 1967

   Il deserto dei Tartari (1940) é considerado pola crítica o cume da narrativa existencialista italiana, ao lado de  Alberto Moravia. É chamado o “Kafka italiano”.

Las noches difíciles de Dino Buzzati

Bàrnabo delle montagne, 1933

Il segreto del Bosco Vecchio, 1935

Il deserto dei Tartari, 1940

La famosa invasione degli orsi in Sicilia, 1945

Il grande ritratto, 1960.

Un amore, 1963.

Schnitzler James Capote Ini Roth 007

O epitafio na súa tumba di:

“Don’t Try.”

buzzati-poema-a-fumetti00

   Poema a fumetti publicouse no ano1969.

This slideshow requires JavaScript.

 

   La famosa invasione degli orsi in Sicilia é unha novela escrita e ilustrada por Dino Buzzati e publicada por entregas no ano 1945 no Corriere dei Piccoli. No mesmo ano publicouse nun volume.

img_art_13280_5363

   Il deserto dei Tartari é un filme do ano 1976, dirixido por Valerio Zurlini, adaptación da novela homónima de Dino Buzzati. É o último filme do director.

Immagine tratta dal film Il deserto dei Tartari di Valerio zurlini, 1976.

Imaxe da fortaleza no filme de Zurlini, a última película realizada polo director.

   La ragazza con la valigia é un filme de 1961  de Valerio Zurlini. Presentouse a concurso ao 14º Festival di Cannes.

ragazza_con_la_valigia_claudia_cardinale_valerio_zurlini_006_jpg_rvmy

   É un filme extraordinario e unha actuación memorable de Claudia Cardinale.

Jacques Perrin e Claudia Cardinale - La Ragazza con la valigia.

Os xovencísimos Claudia Cardinale e Jacques Perrin.

be928aae9c4cbafea9805c14f1866be2--film-age-jacques-perrin

Cartel da versión francesa